معرفی مخلصه و خواص درمانی آن

نام علمی:

Tanacetum persicum (Boiss.) Mozaff می‌باشد.

نوع گیاه:

بوته

مشخصات ظاهری:

گیاهی است علفی و پایا به ارتفاع حدود 30 سانتی‌متر گاهی موارد بیشتر، پر ساقه و ساقه‌های آن شیاردار، به رنگ سبز مایل به کاهی و پر شاخه می‌باشند. برگ‌های آن در سطح تحتانی کرکدار و منقوط، برگ‌های قاعده‌ای آن انبوه با دمبرگی نسبتاً بلند، برگ‌های ساقه‌ای مشابه برگ‌های قاعده‌ای با دمبرگ کوتاه و برگ‌های همراه گل آذین و پای شاخه‌ها کوچک و بدون دمبرگ هستند. گل‌هایش به صورت گروهی در یک طبقِ مجتمع که اطراف و دور طبق را گل‌های زبانه‌ای سفید و قسمت وسط آن را به شکل دایره‌ای، گل‌های زرد طلایی تشکیل داده است. مسکن دردهای مفصلی و ضد التهاب، تقویت کننده اعصاب و آرام‌بخش، تسکین دهنده سرفه‌های مزمن و مفید برای گلودرد، تقویت کننده معده، کبد و طحال و مقوی حافظه، خارج کننده بلغم و مسهل، تصفیه کننده خون و مقوی قلب، بادشکن و خلط‌آور، تحلیل برنده ورم کلیه و ضد برونشیت می‌باشد. گیاهان دارویی بسیاری وجود دارند که در استان‌های مختلف ایران به آنها مخلصه می‌گویند. بنابراین شناخت اینکه مخلصه در ایران و در طب سنتی ایران کدام‌یک از این گیاهان می‌باشد و کدام یک از گیاهان خواص دارویی مورد نظر طبیب طب سنتی را دارند جای سؤال و تحقیق دارد.

طبیعت مخلصه:

طبق نظر حکمای طب سنتی طبیعت آن گرم و خشک است.

رویش جغرافیایی:

در نواحی مرطوب بعضی از کشورهای آسیایی از جمله در ایران، عراق و قسمتی از ترکیه انتشار دارد. در ایران بیشتر در استان‌های چهارمحال و بختیاری، کهکیلویه و بویراحمد، آذربایجان، همدان و زنجان می‌روید.

ترکیبات شیمیایی و مواد موجود در مخلصه:

تعدادی گلوکوزید نظیر لینارین، لیناراکرین، لینارزین و لیناروسمین و اسیدهای آنتی رینیک اسید، فورمیک اسید، سیتریک اسید، مالیک اسید و مقداری صمغ در آن تشخیص داده شده است.

بخش مورد استفاده:

برگ و سرشاخه‌های گیاه

نحوه مصرف:

معمولاً به صورت دم کرده یا جوشانده استفاده می‌کنند.  

خواص درمانی:

مسکن دردهای مفصلی و ضد التهاب، تقویت کننده اعصاب و آرام‌بخش، تسکین دهنده سرفه‌های مزمن و مفید برای گلودرد، تقویت کننده معده، کبد و طحال و مقوی حافظه، خارج کننده بلغم و مسهل، تصفیه کننده خون و مقوی قلب، بادشکن و خلط‌آور، تحلیل برنده ورم کلیه و ضد برونشیت می‌باشد. در استعمال خارجی استفاده از آن برای رفع بعضی از بیماری‌های پوستی مزمن، رفع تحریکات موضعی و بواسیر مؤثر می‌باشد.
منبع مقاله :
صانعی، صمصام؛ (1395)، طبّ الصمصام -آشنایی با بیش از 400 نوع از گیاهان دارویی- (جلد دوم)، تهران: انتشارات حافظ نوین، چاپ اول.